Zo: weekspreuk 13, die meestal eind juni/begin juli valt. Eerst deel ik de melodie die ik bij de tekst componeerde, en die de basis vormt van de uiteindelijke compositie. Een solo-bas of de bassen als koorgroep mogen hem zingen:
Dan maar meteen de uiteindelijke compositie, voordat ik nog wat achtergrond geef. De basstem krijgt begeleiding van de strijkers uit het orkest: 1e en 2e violen, alviolen, celli en contrabassen:
Zoals ik al bij weekspreuk 11 schreef, sluit weekspreuk 13 het lente-kwartaal van de zielekalender af. Dat gebeurt in de tekst op een bijzondere manier, en dat is een inhoudelijk inzicht dat zich nog niet zo lang geleden voor me opende. Het heeft betrekking op de 1e drie tekstregels:
1. Und bin ich in den Sinneshöhen
2. So flammt in meinen Seelentiefen
3. Aus Geistes Feuerwelten
Deze tekstregels lijken de 3 christelijke jaarfeesten /momenten in de periode die aan deze spreuk voorafgaan in herinnering te roepen:
1. Hemelvaart
2. Sint Jan / Johanni
3. Pinksteren
Het is alsof in de 13e weekspreuk de gezamenlijke dynamiek van deze 3 jaarfeesten wordt gebundeld tot ingang naar de zomer, die met de hierop volgende weekspreuk (de 14e) begint.
Zintuiglijke hoogten (Sinneshöhen) en Hemelvaart
Sinneshöhen is lastig te vertalen. Letterlijk betekent het zoiets als “zintuiglijke hoogten”. De 1e zin zegt dan: “En terwijl ik in de zintuiglijke hoogten ben”. Wat zijn die zintuiglijke hoogten dan precies?
Vanaf 21 december gaat het winterdonker langzaam wijken. Daarbij worden niet alleen de dagen langer: het hoogste punt dat de zon aan de hemel inneemt wordt ook elke dag hoger. Tot 21 juni (de langste dag van het jaar) neemt zo de afstand tussen waar wij onszelf op aarde voelen staan en het hoogste zonnepunt dagelijks toe. Onze beleving van de wereld wordt daarmee in zekere zin ook dagelijks groter in die periode. En in die groter wordende ruimte tussen aarde en zon bloeit dan de zintuiglijke wereld op in al zijn natuurlijke schoonheid en overvloed. Een hoogtepunt van zintuiglijke pracht, waarbij je alleen maar hoeft waar te nemen hoe alles wat plantaardig is, zich in stengels, bladeren en openende bloemen naar de hemel richt, om alleen al dit hele gebeuren een Hemelvaart te kunnen noemen.
Daarnaast wordt de bijbelse Hemelvaart van Christus beschreven als een gebeurtenis waarbij de apostelen de beleving hebben dat Christus als het ware opstijgt in een lichtglans die zich verwijdt tot de hemelkoepel: Christus verdwijnt a.h.w. aan de hemel, en is daarom eigenlijk niet meer weg te denken uit de atmosfeer van de aarde: hij bevindt zich in “den Sinneshöhen”.
Vlammende zielediepten en Sint Jan
De 2e tekstregel, “So flammt in meinen Seelentiefen” (“vlamt in mijn zielediepten”), associeer ik met het Johannes-vuur, waar je als proeve van moed overheen springt (zie mijn toelichting bij weekspreuk 12). Het Johannes-vuur is ook een innerlijk vuur, dat zich in het uiterlijke vuur spiegelt.
Vuurwerelden van de geest en Pinksteren
In de 3e tekstregel is sprake van “(Aus) Geistes Feuerwelten” (“Uit vuurwerelden van de geest”). De associatie hiermee met de uit de hemel afdalende vuurtongen van Pinksteren is vrij evident. De op de apostelen neerdalende vuurtongen zijn beeld voor de verbinding die de ziel kan maken met de ‘Heilige Geest’, waardoor nu eens geen aardse, maar bovenaardse vaardigheden binnen bereik komen, zoals het ‘in alle tongen’ kunnen spreken van de apostelen.
Volgorde
Goed: het zijn maar aanduidingen van een verband. Ik ga er geen boek over schrijven. Je zou het bezwaar kunnen maken dat in mijn koppeling van de 3 jaarfeesten met de 3 tekstregels de volgorde van die jaarfeesten niet overeenkomt met hoe ze in het jaar op elkaar volgen. Je zou als volgorde-freak kunnen zeggen dat Pinksteren en Sint Jan van plek moeten ruilen. Kan zeker: ik heb er niks op tegen. Toch denk ik dat de volgorde hier ondergeschikt is aan het in herinnering brengen van die 3 jaarfeesten. Waar het om gaat (wat mij betreft dan) is dat deze 3 tekstregels plus jaarfeesten worden samengenomen tot een soort pijl die zichzelf de zomer inschiet.
Links naar mijn composities op de voorafgaande weekspreuken uit de antroposofische zielekalender:
- Weekspreuk 1: Wenn aus den Weltenweiten (Paas-stemming); voor orkest, gemengd koor en kinderkoor
- Weekspreuk 2: Ins Äußre des Sinnesalls; voor alten, bassen (koorstemmen) en piano
- Weekspreuk 3: Es spricht zum Weltenall; voor harp, strijkers en gemengd koor
- Weekspreuk 4: Ich fühle Wesen meines Wesens; voor trompet, hoorn, trombone en gemengd koor
- Weekspreuk 5: Im Lichte das aus Geistestiefen; voor cello solo en kinderstemmen (koor of solo)
- Weekspreuk 6: Es ist erstanden aus der Eigenheit; voor orkest, piano en koor
- Weekspreuk 7: Meins Selbst, es drohet zu entfliehen; voor A capella koor en kinderkoor
- Weekspreuk 8: Es wächst der Sinne Macht; voor 4-stemmig gemengd koor en strijkorkest
- Weekspreuk 9: Vergessend meine Willenseigenheit; voor althobo, fagot, contrafagot, hoorn en alt/mezzo-sopraan (koorstemmen of solo)
- Weekspreuk 10: Zu sommerlichen Höhen; voor sopraan (koorstemmen of solo), fluit, hobo, klarinet, harp, celli en contrabassen
- Weekspreuk 11: Es ist in dieser Sonnenstunde; voor 3-stemmig koor (Mezzo-sopraan, Alt, Tenor), hobo, klarinet, fagot en trombone
- Weekspreuk 12: Der Welten Schönheitsglanz (St. Jans-stemming); voor gemengd koor A capella
