Na de eerste en de tweede, is nu de compositie op de tekst van de derde weekspreuk uit de antroposofische zielekalender afgerond, in een bezetting voor harp, strijkers en koor SATB (deels met solostemmen, naar keuze en mogelijkheden).
In het jaar waarin de zielekalender voor het eerst verscheen in het Duitse taalgebied (1912), liep deze 3e week van 14 t/m 20 april, terwijl hij dit jaar (2026) van 19 t/m 25 april liep. Dat verschil heeft te maken met het gegeven dat het jaar volgens deze zielekalender altijd begint met Pasen, en Pasen is zoals bekend een ‘beweeglijke’ feestdag, vallend op de eerste zondag na de eerste volle maan na het lentepunt (21 maart), d.w.z. het ene jaar vroeger of later dan het andere. Rudolf Steiner, de schrijver van de meditatieve weekspreukteksten, ving deze beweeglijkheid enigszins op door de spreuken in groepjes van 3 een verwante stemming te geven. De derde weekspreuk is zodoende de afsluiting van het eerste blokje.
Maar deze 3e weekspreuk is ook een van meerdere spreuken (4 in totaal) die beginnen met de mededeling dat er iets spreekt tot iets anders. Zo spreekt in de 17e weekspreuk ‘het wereldwoord’ van buitenaf tot de mensenziel, en in de 36e weekspreuk van binnenuit (waarmee ik meteen raak aan het gegeven dat de weekspreuken in het jaarverloop gespiegeld worden, zodat er steeds 2 bij elkaar horen). Verder spreekt dan nog in de 50e weekspreuk ‘des Weltendaseins Werdelust’ (zoiets als ‘de wordingslust van het wereldzijn’: daar laat ik het nu even bij..) tot het menselijk Ik. En deze 50e weekspreuk wordt gespiegeld in de derde, waar het nu het groeiende (of zich ontwikkelende) mensen-Ik is dat tot het wereld-al spreekt: “Es spricht zum Weltenall […] des Menschen wachsend Ich”. Het Ik zegt dan zoiets als “Mij vindend in jou (het wereld-al), waar ik mij kan bevrijden uit de ketenen van mijn eigen(aardig)heden, doorgrond ik mijn echte wezen” (“In dir, befreiend mich aus meiner Eigenheiten Fessel, ergründe ich mein echtes Wesen”).
Maar ook al geef ik een soort vertaling van de tekst: wat betekenen al die woorden en toch wel abstracte begrippen nou eigenlijk? Ik ga dat niet uitleggen, want hoe meer je erover uitlegt, hoe meer je in de knoop komt. Het zijn woorden en begrippen die door ze te mediteren een betekenis kunnen krijgen waarmee jij ze tot leven brengt. Het zijn dus per definitie ‘dode’ spreuken, waar jij met jouw aandacht leven in kunt blazen. Wel kan je ervaren hoe in dit eerste blokje van 3 spreuken eerst in de 1e spreuk de zon zich aankondigt als lentebode en de ziel in vreugde weer naar buiten, naar de ontluikende wereld lokt; hetgeen in de 2e spreuk gepaard gaat met een openen van de in zichzelf besloten gedachtewereld, zodat op dit openen een hernieuwde ontmoeting volgt tussen de kosmische wereldgeest en de dof bewuste ‘mensenzielenkiem’; waaruit tenslotte in deze 3e spreuk dan het besef van de mensenziel groeit dat hij zich in de overgave aan het zich buiten hem bevindende wereld-al, de eigenlijke oorsprong van zijn wezen kan beleven.
Nu is het wel nog zo dat dit tot het wereld-al sprekende menselijk Ik zich in deze 3e week en tijdens dit spreken in een toestand bevindt van zichzelf vergeten zijn (omdat het zich overgeeft aan het wereld-al), en van het indachtig zijn van de eigen ‘oerstand’ (“Sich selbst vergessend und seines Urstands eingedenk”). Die oerstand of ‘oorspronkelijke toestand’ verwijst wat mij betreft naar hoe Steiner in de 2e spreuk de menselijke ‘ziele-scheut’ beschrijft als een omgekeerde plant, die wortelt in geestelijke werelden maar bloei en vruchtvorming in zichzelf op aarde moet vinden.
Tenslotte nog iets over de vraag waarom ik deze weekspreuken zo nodig op muziek moet zetten. Dat heeft te maken met de hierboven genoemde tekstuele abstracties en moeilijke woorden, waarachter zich een inhoudelijke wereld verbergt die zich door meditatieve inspanning kan openen. D.m.v. muziek probeer ik wat ik innerlijk aan deze spreuken heb doorleefd om te zetten naar een gevoelswereld die zich in tonen uitdrukt, om zodoende de inhoud van deze spreuken op een andere manier toegankelijk te maken.
Tot zover deze keer, en hieronder kan je de muziek beluisteren en meelezen met de partituur:
