De 8e weekspreuk uit de antroposofische zielekalender was in 2022 een van de eerste weekspreuken waar ik een melodie bij vond, met daarbij meteen een 2e stem als baslijn. Hier meteen even een filmpje van deze 2-stemmige basisvorm, waarbij ik eerlijkheidshalve moet zeggen dat ik het einde heb aangepast aan de uiteindelijke versie (de melodie had eerst een open einde op de dominant, en eindigt nu op de tonica/grondtoon):
Deze 2-stemmige basisvorm heb ik dan in 2023 al ijverig meegenomen naar een aantal evenementen, om daar te zingen met de aanwezigen. Ondanks dat dit nooit volledig gelukt is, was het toch bijzonder, omdat het de 1e uiteenzetting was van mijn weekspreukenmuziek met ‘het echte leven’ en met echte mensen. De eerste aanraking ervan met de buitenwereld. Dat is altijd leerzaam. Waar ik bijvoorbeeld zelf vond dat deze 2-stemmige schets totaal niet moeilijk is om te zingen en een eitje qua van blad noten lezen, bleek dat voor de deelnemers toch niet helemaal zo te zijn. Dat heeft wat mij betreft niet eens zozeer met de moeilijkheidsgraad te maken, wel echter met het gegeven dat alle nieuwe muziek nog geen deel is van het culturele leven, en daar nog in moet worden opgenomen, zoals een plantenzaadje in de aarde gelegd moet worden om te kunnen ontkiemen. Met muziek gebeurt dat dan wanneer zij in contact met mensen komt, hetzij als uitvoerenden of als luisteraars. Muziek is daarbij totaal afhankelijk van een sociaal-maatschappelijke omgeving waar bereidheid, inzet en vaardigheden beschikbaar zijn om haar tot leven te brengen. Wat meteen een pleidooi is voor muzikale vorming als wezenlijk onderdeel van het onderwijs: net zo belangrijk als leren lezen en schrijven.
Van 2 naar meer stemmen
Het omzetten van de 2 stemmen naar een volwaardige compositie met instrumenten en 4-stemmig koor bleek niet zo eenvoudig. De harmonie die in de melodie besloten ligt is tonaal, en ‘klassiek Europees’ van opbouw. Ik probeerde het eerst met koperblazers uit te werken, maar dat werd iets teveel dorpsfanfare, waar verder helemaal niks mis mee is: het was alleen niet wat ik bedoelde. Zodoende kwam ik bij de strijkers uit. Zij introduceren het geheel, waarna het koor erbij komt. Zo kwam de uiteindelijke vorm tot stand:
Pinksteren
Waar Rudolf Steiner o.a. bij Kerst en Pasen een stemming aangeeft bij de betreffende spreuken (Kerst-stemming en Paas-stemming), doet hij dat bij deze 8e weekspreuk niet, terwijl deze spreuk onlosmakelijk met Pinksteren verbonden is (Pinksteren valt altijd in de 8e week na Pasen). Mogelijk vond hij wat hij wilde beschrijven als bij deze week horend in het natuurlijke jaarverloop en hoe de ziel zich daartoe verhoudt, niet de lading dekken van wat hij zelf onder het Pinksterfeest verstaat en ook meermaals in voordrachten onder woorden heeft gebracht. Ik ga dat hier niet allemaal toelichten, volsta alleen met te zeggen dat Steiner Pinksteren zag als het ideaal van de ontwikkeling tot vrijheid, waarover meer in dit artikel (in de 1e alinea van blz 1: de rest gaat ook over andere jaarfeesten), of een glimpje in dit artikel, waar het meer in verband met het onderwijs wordt genoemd. Je zou ook kunnen zeggen dat Pinksteren een zodanig buiten-natuurlijk gebeuren is, dat het niet past in wat er met de zielekalender beoogd wordt.
Tekst en vertalingen
Originele Duitse tekst:
Es wächst der Sinne Macht
Im Bunde mit der Götter Schaffen
Sie drückt des Denkens Kraft
Zur Traumes Dumpfheit mir herab.
Wenn göttlich Wesen
Sich meiner Seele einen will
Muss menschlich Denken
Im Traumessein sich still bescheiden.
Nederlandse vertaling:
De macht van het zintuigelijke groeit
in verbinding met het goddelijk scheppen.
Ze drukt in mij de kracht van het denken
tot dromerige dofheid neer.
Wanneer goddelijke wezenlijkheid
zich met mijn ziel verenigen wil,
moet menselijk denken
zich stil tot droombestaan beperken.
Engelse vertaling (van Ernst Lehrs):
The senses’ might now grows
In union with the Gods’ creating,
It presses power of thinking
Down to the dimness of a dream.
When god-like Being
Would with my soul unite,
Then human thinking
Must humbly bide in dream existence.
Links naar mijn composities op de voorafgaande weekspreuken uit de antroposofische zielekalender:
- Weekspreuk 1: Wenn aus den Weltenweiten (Paas-stemming); voor orkest, gemengd koor en kinderkoor
- Weekspreuk 2: Ins Äußre des Sinnesalls; voor alten, bassen (koorstemmen) en piano
- Weekspreuk 3: Es spricht zum Weltenall; voor harp, strijkers en gemengd koor
- Weekspreuk 4: Ich fühle Wesen meines Wesens; voor trompet, hoorn, trombone en gemengd koor
- Weekspreuk 5: Im Lichte das aus Geistestiefen; voor cello solo en kinderstemmen (koor of solo)
- Weekspreuk 6: Es ist erstanden aus der Eigenheit; voor orkest, piano en koor
- Weekspreuk 7: Meins Selbst, es drohet zu entfliehen; voor A capella koor en kinderkoor
Links naar mijn andere al voltooide composities op weekspreuken uit het jaar:
- Weekspreuk 12: Der Welten Schönheitsglanz (St. Jans-stemming); voor gemengd koor A capella
- Weekspreuk 17: Es spricht das Weltenwort; voor gemengd koor A Capella
- Weekspreuk 24: Sich selbst erschaffend stets; voor gemengd koor A capella
- Weekspreuk 38: Ich fühle wie entzaubert (Kerst-stemming); voor althobo/hobo, fagot, hoorn, harp, 4-stemmig gemengd koor, en strijkers
