Opeens gaat het overal weer over ‘rechtstatelijkheid’. Vanwege de komende verkiezingen (anders hoor je er weinig over). De Nederlandse Orde van Advocaten geeft sinds 2012 bij elke verkiezingen opdracht aan een externe commissie om plat gezegd een lijstje te maken van hoe alle politieke partijen met hun verkiezingsprogramma’s en partijstandpunten scoren qua overeenstemming met de Nederlandse rechtstatelijkheid.
Dus of de jongens en meisjes politici wel of niet allemaal stoute dingen willen doen die tegen de grondwet of andere wetten ingaan. Vanzelfsprekend staan de als (extreem-)rechts of populistisch geframede partijen (PVV, FvD etc.) ver in de min in dat lijstje, en daarom komt het trekken van de rechtstatelijkheid-kaart nu goed uit. ‘Men’ (het pluche van de gevestigde orde) is namelijk bang dat die popi partijen heel veel stemmen gaan trekken. Democratie is leuk, maar we moeten niet hebben dat een meerderheid het voor het zeggen krijgt. Zeker niet als wij (het pluche van de gevestigde orde) die meerderheid niet hebben gekozen. Lidewij de Vos doet er denk ik goed aan een paar bodyguards in te huren, als ze tenminste niet zo wil eindigen als Pim Fortuyn.
Begrijp me goed: ik ben niet rechts of links (alsof dat überhaupt nog zou bestaan) (er is alleen nog neoliberalisme in diverse smaken bij de partijen die zichzelf vinden deugen), en ik ben totaal klaar met het partijenstelsel en de poppetjes die er het gezicht van zijn. Het is volslagen zinloos elke zoveel jaar allerlei meningen te ventileren over hoe het moet, en dan in een wedstrijdje te kijken wie de meeste aanhangers voor zijn of haar meningen weet te mobiliseren. Om dan vervolgens de winnaar het leven zuur te maken op weg naar een regeerakkoord dat zó bol staat van de compromissen dat er niks overblijft van standpunten waar we zo blij op gestemd hebben, of dat de kar zó zwaar beladen is met tegenwerking dat ‘ie nauwelijks meer vooruitkomt, zodat we binnen no time weer opnieuw standpunten mogen prikken in het stemlokaal, terwijl in de tussentijd een demissionair kabinet er ongestoord allemaal zwaarwegende en verregaande besluiten doorheen kan jassen. Wat een kermis. Wat een tijdverspilling. Wat een zinloze caroussel.
Wat hebben we aan standpunten? Met een standpunt isoleer je jezelf alleen maar uit een geheel. En wie vanuit isolatie naar oplossingen zoekt heeft wel een warm huis, maar alleen voor zichzelf. Of een andere tegeltjeswijsheid. Laat alsjeblieft de mensen die hun werk doen zélf beslissen hoe dat werk het beste georganiseerd kan worden. Dat heet intrinsieke autoriteit. Of gekwalificeerde autonomie.
De politiek heeft als grote basisfouten dat zij in de waan verkeert overal over te mogen beslissen en alles te moeten controleren. Vaak zonder enige ter zake doende deskundigheid of kwalificaties. Dan krijg je dus bijvoorbeeld een oud-leraar basisonderwijs die minister van Volksgezondheid kan zijn tijdens de Corona-crisis. Hugo de Jonge inderdaad. Met z’n frikadellen. En z’n criminaliseren van ongevaccineerden. Toen hoorde je niemand over rechtstatelijkheid. Behalve degenen die als asociale wappies zwaar werden gedist en zwart gemaakt. Of door de politie in elkaar werden geslagen tijdens demonstraties. Ach ja, da’s waar ook, waren we even helemaal vergeten.
En dat is een beetje mijn punt hier: de onwaarschijnlijke vergeetachtigheid om vanwege verkiezingen aan te komen met het begrip rechtstatelijkheid, terwijl wat mij betreft de Nederlandse rechtstaat grotendeels is afgeschaft tijdens de Corona-jaren. Betrokken en kundige huisartsen die een beroepsverbod of boete kregen waar zij zieken konden helpen; mensen die ontslagen werden vanwege afwijkende meningen of het zich niet willen laten vaccineren; buren en familieleden die elkaar gingen aangeven als ze zich niet aan ‘de regels’ hielden; scholieren en jongeren die enorme trauma’s hebben opgelopen door het sociale isolement; basisschoolboeken waarin mensen die zich niet lieten vaccineren “wappies” werden genoemd. En nog veel meer. “Heil Corona Ausweis”.
Ik ben persoonlijk diep getraumatiseerd door wat toen heeft plaatsgevonden aan schending van rechten, uitsluiting, verkettering van afwijkende meningen, censuur en bangmakerij, het uitwissen van het recht op zelfbeschikking, leugens, massa-beïnvloeding en ga zo maar door. Nederland veranderde ineens in een dictatuur (ja vooruit: met een democratisch jasje), en ik ben die schok nog niet te boven gekomen. Gaat ook niet meer gebeuren. De Corona-tijd heeft mij en mijn beeld van de wereld waarin wij leven ingrijpend veranderd. In 2020 is de oorlog verklaard aan de individuele vrijheid en het zelfbeschikkingsrecht van ‘de burger’, en die oorlog is nog niet voorbij.
Wie nu nog met rechtstatelijkheid durft aan te komen, doet net alsof die met opzet ontketende en wereldwijd perfect geregisseerde pandemie niet heeft plaatsgevonden. En dat is natuurlijk ook het probleem: niemand wil eigenlijk meer terugdenken aan die tijd, en doet liever alsof alles nog zo is ‘als vroeger’. Maar dat is niet zo: Gerard Cox is dood mensen! Dat kun je, net als Corona of andere traumatische ervaringen, wel verdringen, maar dat gaat je op een gegeven moment parten spelen.
Noot: Een beetje slimmerik kan van dit stukje zeggen dat ik er ook alleen maar een mening of standpunt mee verkondig, en dat zodoende volgens mijn eigen argumentatie niemand behalve mijzelf daar warm (of koud) van wordt, en dat klopt zeker, maar ik richt er in elk geval geen politieke partij voor op.
Een gedachte over “Hoezo rechtstatelijkheid?”
Deze Verbo had ik door onze vakantie gemist, maar door je verwijzing in de Jetten Verbo toch nog even gelezen. Ja, daar verlies je lezers mee. En ik ben net als jij de schok van Corona niet te boven gekomen.
Maartje